این الگو شاگردان را برای فهم نقش خود و رفتار اجتماعی در تعاملات گروهی حل مسائل هدایت می کند . و از طریق آن به دانش آموزان در گردآوری و سازمان دهی اطلاعات در باره مسائل اجتماعی ، رشد و همدلی با دیگران و تلاش برای بهبود مهارتهای اجتماعی کمک می کند .


           جرج شافتل (1982)این الگو را بخصوص برای کمک به شاگردان در بررسی ارزشهای اجتماعی خود و تفکر بر آنها تدوین کرده اند . دانش آموزان از طریق آن می توانند به گردآوری و سازمان دهی اطلاعات در باره مسائل اجتماعی رشدو همدلی با دیگران و تلاش برای بهبود مهارتهای اجتماعی استفاده کنند .

        این الگو از اهمیت نقش متداول معلمان می کاهدو یادگیری و گوش دادن به افراد همسان را تقویت می نماید .

    مراحل این الگو عبارتست از :

    گام اول : گرم کردن گروه : معلم ابتدا گروه را نسبت به یک مسأله حساس می سازد و جوی از پذیرش را ایجاد می کند تا دانش آموزان احساس کنند می توانند نظرات و احساسات خود را بدون انتظار سرزنش مورد بررسی قرار دهند . سپس با توصیف مسأله از طریق مثالها دانش آموزان در جریان کامل موضوع قرار می گیرند و در آخر با پرسیدن سؤالهایی موجب تفکر کودکان در باره نتیجه داستان می شود .

  گام دوم :  گزینش شرکت کنندگان : معلم همراه دانش آموزان شخصیتهای گوناگون را توصیف می کنند آنها به چه شباهت دارند ؟چگونه احساس می کنند و ممکن است چه کاری را انجام دهند .و سپس از بچه ها می خواهد که داوطلب ایفای نقش شوند .

            جای تذکر دارد که معلمان دانش آموزانی را انتخاب نکنند که رفتارهایشان جهت یافته به سوی بزرگسالان و به لحاظ اجتماعی قابل قبول برای آن نقش باشند چون چنین انتخابی باعث کاهش بحث و کاوش مسائل اساسی می شود .

گام سوم : پردازش صحنه : ایفاگران نقش طرح صحنه را آماده می کنند ولی هیچگونه مکالمه خاصی را فراهم نمی کنند آنها طرح ساده ای از صحنه و شاید محور رفتاری یک نفر را ترسیم می کنند . در این قسمت معلم ممکن است با سوالهای خود به کمک صحنه پردازی بیاید .

گام چهارم : آماده ساختن مشاهده گران : بقیه ی دانش آموزان باید به طور فعال در گیر شوند که همگی بتوانند آن نمایش را تجربه کرده و سپس تحلیل نمایند . معلمان باید با

 

 سپردن وظایفی به مشاهده گران مانند ارزشیابی از میزان نزدیکی ایفای نقش با واقعیت تفسیر اثر بخش رفتار ایفا کنندگان نقشها و توصیف احساسات و طرز تفکر شخصیتهای نمایش درگیر موضوع نماید .

گام پنجم : نمایش :بازیگران نقش می گیرند و خودرا درآن نقش باور می کنند و به یکدیگر از روی واقعیت پاسخ می دهند . بهتر است نمایش کوتاه باشد و معلم باید زمانی اجازه اجرای نمایش را بدهد که رفتار پیشنهاد شده روشن و شخصیتهای نمایش معلوم و مهارتهای تمرین شده واضح بیان شود . واگر در پایان دانش آموزان درک درستی از مطالب نداشته باشند باید نمایش تکرار شود .

گام ششم : بحث و ارزشیابی : اگر مسأله دارای اهمیت باشد و شرکت کنندگان و مشاهده گران به طور عقلی و عاطفی با آن در گیر شده باشند آنگاه بحث به طور خود انگیخته شروع می شود .

معلم باید برای کمک به شاگردان در تفکر همراه با ایفا کنندگان نقشها سؤالهایی را مطرح کند.

گام هفتم : نمایش دوباره : ممکن است بازی چندین بار تکرار شود ، دانش آموزان و معلم می تواند در تفسیرهای جدید از نقش ها مشارکت کنند و یا حتی در باره ی اینکه افراد جدیدی آنها را بازی کنند تصمیم بگیرند .

گام هشتم : بحث و ارزشیابی :در بحثی که بدنبال دومین نمایش انجام می گیرد دانش آموزان تمایل خود را برای پذیرش راه حل نشان می دهند ولی معلم باید دانش آموزان را به طرف بحث در رابطه با راه حلهای مبتنی بر واقعیت های اجتماعی هدایت کند .

 گام نهم : تجارب مشترک و تعمیم :  در این مرحله نباید انتظار تعمیم فوری جنبه های روابط انسانی موقعیت و نقش ها را داشت . چنین تعمیمی به تجربه زیاد نیاز دارد . معلم باید تلاش نماید تا به بحث طوری شکل دهد که شاگردان با نقشها ارتباط برقرار نمایند و اتفاقهای مختلف که برای هر کدام در زندگی افتاده به نوعی با ماجرای مورد بحث و خصوصیات آنها ربط دهند .

     مزایای روش الگوی ایفای نقش

- ساختار روابط میان گروهی در این الگو ملایم است .

-  معلمان در ابتدای هر مرحله مسئول شروع و هدایت فعالیتهای شاگردان است.

- تعیین محتوای مناسب برای بحث ها و ارزشیابی نمایشها بر عهده خود دانش آموزان است .

- جهت هدفهای مهم آموزشی و پرورشی فوق العاده مؤثر است .

- دانش آموزان از این طریق برای شناخت احساسات خود و دیگران بهره گیرند.

- مهارت مشکل گشایی خود را افزایش دهند .

 

 

-  در ایفای نقش ،محتوای مسأله ،راه حلهای مسأله ،احساسات ایفاگران نقش و خود رفتار مهم است .

-  یادگیری و گوش دادن به افراد همسان را تقویت می نماید .  

              به کلاس دوم می رویم درس فارسی خرس کوچولو

  گام اول : در این مرحله معلم گروه را نسبت به موضوع درس حساس می سازد و جوی ازپذیزش را ایجاد می کند و با پرسیدن سؤالهایی موجب تفکر کودکان در باره ی نتیجه ی داستان و پیشگویی وقایع می شود .

معلم : درس امروز در باره بهداشت و نتایج عدم رعایت بهداشت است . که خرس کوچولوی داستان سعی دارد با میکروبها مبارزه کند و بدون اینکه متوجه شود ، رعایت نکردن بهداشت اورا در دام میکروب ها می اندازد و............... ( معلم در این فاصله از همه دانش آموزان می خواهد در باره داستان و نتیجه آن فکر کنند . )

  گام دوم : معلم از دانش آموزان می خواهد که داوطلب ایفای نقش شوند . ممکن است دانش آموزی بخواهد نقش ویژه ای را ایفا کند که با تشخیص معلم و راهنمای او نقش را مشخص می کند . ( سعی شود از همه گروهها استفاده شود .)

گام سوم : ایفاگران نقش صحنه را طراحی می کنند که معلم می تواند با سؤالها و راهنمایی خود به دانش آموزان در طراحی صحنه کمک کند .

گام چهارم : معلم برای اینکه مشاهده گران را به طور فعال در گیر نمایش کند تا بتوانند آن را تجربه و سپس تحلیل کنند می تواند به آنها وظایفی بسپارد از جمله : ارزشیابی از دانش آموزانی که نقش ایفا می کنند . بیان احساسات و توصیف احساساتشان در مورد آن نقش ( حتی می تواند بخواهد آنها خود را جای افراد ی که نقش ایفا می کنند قرار دهد و رفتار درست و نادرست را پیش بینی کنند . ) و از دانش آموزان  بخواهد که در آخر نمایش همه نظر دهندو بحث کنند .

 گام پنجم : بازیگران شروع به ایفای نقش می کنند . ( معلم پیشنهاد می دهد نمایش کوتاه باشد . )

گام ششم : دانش آموزان با نمایش خود را درگیر کرده بودند و حالا معلم با سؤالاتی آنها را وارد بحث می کند : خرس کوچولو چه احساسی داشت ؟

گنجشک از اینکه خرس کوچولو به حرف او گوش نداد چه احساسی داشت؟

شما جای او بودید چه می کردید ؟و.......

از این نمایش چه نتیجه ای گرفتید ؟

 

گام هفتم : آیا کسی را می شناسید که تجربه ای مثل خرس کوچولوداشته باشد. و یا به نوعی بهداشت را رعایت نکرده و بیمار شده باشد ؟



تاريخ : ۱۳۸٩/٩/٢۱ | ٧:٤٧ ‎ق.ظ | نویسنده : | نظرات ()
.: